مجموعه آموزشی هورام خوش آمدید
0

۲۰ نوع مختلف روانشناس را بشناسید

انواع گوناگونی از روان شناس وجود دارد؛ روانشناس بالینی یا روانشناس تربیتی و روانشناس اجتماعی و روانشناس شخصیت و … اما بسیاری از ما به محض شنیدن اصطلاح روان شناس، مرد یا زنی را در مطب تصور می­‌کنیم که در حالی­‌که بیمار روی مبل چرمی نشسته، روی کاغذ یادداشت برمی­‌دارد.

بله، بسیاری از روان شناسان از روش گفتاردرمانی بهره می‌­برند اما افرادی که در این حرفه مشغولند، وظایف مختلف دیگری هم بر عهده دارند.

در این مطلب با هورام همراه باشید تا شما را با انواع دیگری از روان‌شناسان مثل روانشناس بالینی یا روانشناس تربیتی و روانشناس شخصیت و روانشناس اجتماعی آشنا کنیم.

انواع روان شناس

آیا می‌­دانستید بعضی از روان­شناسان به بررسی نحوه­ کار و تعامل افراد با ابزارهای محیطی می­‌پردازند؟ یا بعضی روش‌­هایی برای کند کردن جریان گرمایش جهان ارائه می­‌دهند؟

حرفه روانشناسی به همین‌ها ختم نمی‌شود! در ادامه فهرستی از تعدادی حیطه­‌ی تخصصی و وظایف مرتبط با آن ذکر شده است. باید بدانید که حیطه کاری روانشناسان متفاوت است؛ مثلا تحصیلات روانشناس بالینی با روانشناس شخصیت متفاوت است و یا فعالیت‌های روانشناس تربیتی با روانشناس اجتماعی فرق دارد.

۱. روانشناس هوانوردی

این دسته از روان­شناسان به مطالعه­ رفتار خلبان و سایر خدمه­ پرواز می­‌پردازند. آن­‌ها همچنین درمورد امنیت شرکت هواپیمایی تحقیق می­‌کنند، تجهیزات آموزشی جدید ارائه می­‌دهند و به انتخاب کارمندان مناسب کمک می­‌کنند.

به­ طور مثال، ممکن است روان­شناس هوانوردی تعدادی آزمون روان­شناختی طراحی کند که برای انتخاب خلبان به کار می­‌آید. از آن­جایی­‌که شغل خلبانی ذاتا حساس و تخصصی است، لازم است افرادی برای این حرفه انتخاب شوند که سالم و دارای ثبات روحی باشند و بتوانند تحت فشار عملکرد خوبی از خود نشان دهند.

روان­شناس هوانوردی از دانش خود در روان­شناسی برای انتخاب بهترین افراد در این وظیفه­ حیاتی استفاده می­‌کند.

همچنین این دسته از روان­شناسان برای طراحی اجزای مختلف هواپیما مانند کابین یا عرشه­ پرواز با متخصصان دیگر نظیر مهندسان و روان­شناسان عوامل انسانی همکاری می‌کنند. روان­شناسان پرواز با در نظر گرفتن روانشناسی انسانی حین فرایند طراحی، می­‌توانند تضمین کنند که این محصولات با ادراک، توجه، حافظه و سایر توانایی­‌های ذهنی سازگار است.

۲. روان­‌شناس زیستی

از روان­شناس زیستی گاهی تحت عنوان روان­شناس بیولوژیک یا روان­شناس فیزیولوژیک هم یاد می­‌شود. آن­‌ها به مطالعه و تحقیق پیرامون مغز و رفتار می­‌پردازند. روان­شناس زیستی با بررسی منشا عصبی رفتار، می‌­تواند به عوامل مختلف زیستی که ممکن است روی تفکر، احساس و عمل فرد تاثیر بگذارد پی­ ببرد.

این دسته از روان­شناسان تاثیر بیماری و آسیب مغزی روی رفتار را هم مطالعه می‌­کنند. محققان می‌­توانند با درک بهتر تاثیر این آسیب و بیماری‌­ها، راهی برای پیشگیری، درمان و کنترل آسیب و بیماری‌­های جدی مغز پیدا کنند.

۳. روانشناس بالینی

روانشناس بالینی افرادی را که دچار پریشانی روانی و بیماری روحی هستند تحت معاینه، تشخیص و درمان قرار می­‌دهد. استفاده از روان‌­درمانی و ارائه­‌ی برنامه­‌ی درمان نیز از جمله وظایف روانشناس بالینی است.

این دسته از روان­شناسان اغلب در بیمارستان، کلینیک سلامت روان و مطب خصوصی کار می­‌کنند و در زمینه‌­ی انواع روش‌­های درمان آموزش دیده‌­اند اما ممکن است در درمان دسته­‌ای از اختلالات خاص یا کار کردن با جمعیت خاصی از جامعه تخصص بگیرند. مثلا، ممکن است روانشناس بالینی در حوزه‌­ای نظیر درمان مصرف مواد، سلامت روان کودکان، سلامت روان بزرگسالان یا سالمندان تخصص داشته باشد.

با این­که روانشناس بالینی در فضای پزشکی فعالیت می‌­کند، پزشک نیست و در اکثر موارد نمی­‌تواند دارو تجویز کند.

به­ گفته­‌ی انجمن روان­شناسی آمریکا، درآمد روانشناس بالینی سالانه ۸۰ هزار دلار است.

۴. روانشناس شناختی

روان­شناس شناختی تفکر فرد، اعم از نحو‌ه‌­ی تصمیم‌­گیری و حل مشکل، را ارزیابی می‌­کند. این دسته از روانشناسان به چگونگی پردازش، یادگیری، ذخیره­‌سازی، تشخیص و بهره‌­گیری از اطلاعات توسط مغز می­‌پردازند.

روانشناس شناختی در محیط­‌های مختلف مانند دانشگاه، مرکز تحقیقات، موسسات بازپروری، بیمارستان، نمایندگی­‌های دولتی و مطب خصوصی فعالیت می‌­کند. متخصصان این رشته اغلب وظایفی نظیر رهبری تحقیق و کار با بیمار را برعهده دارند.

روانشناس شناختی، مانند سایر روان­شناسان، یک حوزه­ را برای گرفتن تخصص انتخاب می‌­کند که به ­طور مثال می­‌توان به حافظه، تکامل زبان، توجه، حل مسئله یا اختلال در یادگیری اشاره کرد.

۵. روان­شناس جامعه

این دسته از روان­شناسان پیرامون مسئله‌­ی سلامت جامعه تحقیق می‌­کنند. آن­‌ها همچنین به دنبال بالا بردن سواد اجتماعی و ارائه‌­ی برنامه‌­های پیشگیری هستند. این دسته از متخصصان روی ایجاد تغییرات مثبت روی فرد و جامعه تمرکز دارند.

روان­شناس جامعه معمولا در محیط‌­های مختلف اعم از دانشگاه، نمایندگی­‌های دولتی، موسسات اجتماعی و بیزینس‌­های خصوصی مانند استاد، مشاور، مشاور سیاسی، مدیر برنامه و محقق فعالیت می­‌کند.

تحقیق در این حیطه کنش محور است و روی ارائه­‌ی راه حل­‌های واقعی تمرکز دارد که فورا قابل اجرا باشد. هدف از این رشته توجه به مشکلات اجتماعی، بهبود سلامتی و اجرای قوانینی است که به بهتر شدن زندگی افراد می‌انجامد.

۶. روان­شناس تطبیقی

روان­شناس تطبیقی رفتار گونه‌­های مختلف را مطالعه می‌­کند و به ­خصوص به تفاوت رفتار در انسان و حیوان می‌پردازد. چرا باید حیوانات را مورد بررسی قرار داد؟ زیرا با وجود تفاوت­‌های بارز، فرض بر این است که برخی خصوصیات بین گونه­‌های مختلف یکسان است.

بنابراین، مطالعه‌­ی رفتار و واکنش‌­های حیواناتی مانند موش و سگ درک بهتری از رفتار انسان به دست می‌­دهد. ثابت شده که این ملاحظات در طول تاریخ روان­شناسی مفید و مهم واقع شده‌­اند.

مطالعه­‌ی تورندایک روی گربه­‌ها، بررسی­‌های پاولف روی سگ­‌ها و آزمایش‌های اسکینر روی کبوترها تنها نمونه­‌ای از روان­شناسی تطبیقی است که نشان می­‌دهد مطالعه­‌ی رفتار حیوانات ما را به درک بهتر نسبت به رفتار انسان می­‌رساند.

درآمد روان­شناسان تجربی (شامل روان­شناسان تطبیقی) سالانه ۹۲ هزار دلار است که در این زمینه بعد از روانشناسان سازمانی قرار می­‌گیرند.

۷. روان­شناس مصرف‌کننده

این دسته از روان­شناسان، که با نام روان­شناس بازار هم شناخته می­‌شوند، به تحقیق پیرامون رفتار مصرف‌کننده و ارائه­‌ی روش‌­های بازاریابی به­ منظور توسعه­‌ی بیزینس می­‌پردازند.

این دسته از روان­شناسان به افرادی که در بازار مشغول هستند کمک می­‌کنند که بدانند چه چیزی باعث می­‌شود مصرف‌کننده، محصولات و خدماتشان را خریداری کند. آ‌ن‌­ها روی نحوه‌­ی واکنش خریداران به تبلیغات تحقیق می‌کنند، به ارزیابی روش‌­های تصمیم‌­گیری می‌­پردازند و نقش احساسات را هنگام خرید بررسی می­‌کنند.

این دسته از متخصصان در طراحی تبلیغات، پیدا کردن مخاطبان بالقوه، ارائه­‌ی محصولاتی که برای بعضی از مشتریان جذاب است و یادگیری این نکته که نگرش‌­ها نسبت به یک محصول یا برند چگونه شکل می­‌گیرد و چه تغییری می­‌کند به بیزینس‌­ها کمک می­‌کنند و به­ منظور رسیدن به این هدف، از نظرسنجی­‌ها، تجربه، مشاهدات طبیعی و گروه­‌های متمرکز مصرف‌کننده بهره می‌­گیرند.

۸. روانشناس مشاور

روانشناس مشاور در مورد افرادی که دچار اختلال روانی، مشکل رفتاری، مشکل عاطفی، استرس و مسائل مرتبط به آن هستند، از روان­‌درمانی کمک می­‌گیرد. این دسته از روان­شناسان شباهت زیادی به روانشناس بالینی دارند.

میانگین درآمد روانشناس مشاور طی یک سال ۸۵ هزار دلار است. روانشناس مشاور مانند روانشناس بالینی از روان‌­درمانی استفاده می­‌کند و قانونا به­ عنوان روان­شناس متخصص و معتبر شناخته می‌­شود.

۹. روان­شناس بین‌ فرهنگی

روان­شناس بین فرهنگی به تفاوت­ انسان­ در فرهنگ‌­های مختلف و تاثیر تشابهات فرهنگی روی رفتار می‌پردازد. آن‌ها اغلب شباهت یا تفاوت جنبه­‌های مختلف رفتار در بین فرهنگ­‌های متفاوت را بررسی می‌­کنند.

مثلا، روان­شناس بین فرهنگی تفاوت میان شیوه­‌ی تربیت در فرهنگ­ جمع­گرا را با فرهنگ فردگرا می‌­سنجد و توضیح می‌­دهد این تفاوت‌­ها چه نقشی در رفتار انسان در بزرگسالی دارد.

۱۰. روان شناس رشد

روان شناس رشد به تحقیق پیرامون رشد انسان در تمام طول عمر می‌­پردازد. بعضی از آن­‌ها روی دوره‌­ی خاص مانند اوایل کودکی، نوجوانی، بزرگسالی یا سالمندی تمرکز می‌­کنند. این دسته از متخصصان وظایفی نظیر معاینه کودکانی که دچار معلولیت یا تاخیر در رشد هستند، بررسی مشکلات مربوط به کهولت سن و مطالعه­‌ی کسب مهارت‌­های زبانی را برعهده دارند.

تمرکز برخی از روان­شناسان رشد روی پژوهش و بالا بردن آگاهی درمورد مشکلات رشد است که در طول عمر رخ می‌­دهد. دسته­‌ی دیگر کار رسیدگی به بیمارانی را که برای کنار آمدن با مشکلات رشد نیاز به کمک دارند برعهده می­‌گیرند.

۱۱. روانشناس تربیتی

این دسته از روان­شناسان نحوه­‌ی یادگیری و فرایند آموزش را مورد بررسی قرار می‌­دهند. این مورد شامل ارائه­‌ی روش‌­های تدریس و آموزش می­‌شود. بعضی از روان­شناسان تربیتی پیرامون استعداد و اختلال در یادگیری تحقیق می­‌کنند.

روانشناس تربیتی تاثیر عوامل اجتماعی، شناختی و عاطفی را روی فرایند یادگیری می­‌سنجد. بعضی از متخصصان این رشته در زمینه‌­ی تشخیص و بررسی مشکلات بالقوه که در یادگیری کودک اختلال ایجاد می‌کند، تخصص می‌گیرند.

دسته‌­ی دیگر متخصص پژوهش پیرامون فرایند یادگیری هستند و دسته­‌ی سوم تمرکز خود را روی طراحی مفاد آموزشی می­‌گذارند که نتیجه‌­ی یادگیری را به حداکثر می‌­رساند.

برآوردها در اداره­‌ی آمار نیروی کار ایالت متحده نشان می‌­دهد میانگین درآمد روانشناس تربیتی سالانه ۷۵ هزار دلار است؛ یعنی درامد روانشناس تربیتی نسبت به میانگین درآمد سایر روان­شناسان در حوزه­‌های مختلف (۷۹,۰۱۰ دلار) کمی پایین‌­تر است.

۱۲. روان شناس مهندسی

تمرکز روان شناس مهندسی روی کشف روش‌­هایی برای بالا بردن توانایی انسان به واسطه‌­ی توسعه‌­ی ماشین‌آلات، تجهیزات، تکنولوژی و محیط کار است.

با این­که تمرکز بسیاری از متخصصان این رشته روی تحقیقات اولیه است، در اغلب موارد این حوزه بسیار کاربردی است. روان شناس مهندسی برای حل مشکلات واقعی و ارائه­ روش‌­هایی تلاش می­‌کند که در زندگی روزمره کاربرد عملی داشته باشد.

یکی از وظایف روان­شناس مهندسی ارائه­ نوعی از تکنولوژی است که می­‌توان در صنعت پزشکی از آن بهره جست تا بیمار سریع‌­تر بهبود پیدا کند. آن‌­ها همچنین به طراحی و اصلاح محصولاتی که هر روز از آن­‌ها استفاده می‌­کنیم، شامل گوشی همراه و وسایل نقلیه، کمک می‌­کنند.

۱۳. روان شناس محیط

روان­شناس محیط به کشف روابط میان فرد و محیط اطراف، شامل محیط طبیعی و مصنوعی، می­‌پردازد. این مورد شامل کار روی پروژه‌­های صرفه­‌جویی، کمک به محافظت از گونه­‌هایی که در معرض خطر قرار دارند و جستجوی روش‌­هایی برای متوقف شدن گرمایش جهانی می­‌شود.

ممکن است این دسته از متخصصان به عنوان محقق به بررسی تاثیر انسان روی محیط بپردازند. بعضی از روانشناسان محیط نقش دولتی دارند تا سیاست‌­های محیطی را شکل دهند.

۱۴. روانشناس قانونی

روان شناس قانونی روی رابطه‌­ی انسان و قانون تمرکز دارد. این وظیفه شامل اقدام به عنوان مشاور در پرونده­‌های کیفری یا بحث مدنی، ارزیابی صلاحیت والدین در گرفتن حق حضانت فرزند و ارائه­‌ی خدمات روان‌­درمانی به قربانیان جرم می‌­شود.

به لطف برنامه‌­های محبوب تلویزیون و سینما، علاقه به این رشته طی سال‌­های اخیر افزایش داشته است. با این‌که روان­شناس قانونی در فرهنگ عام اغلب به ­عنوان یک کارآگاه به تصویر کشیده می­‌شود که برای دستگیر کردن افراد مجرم با قانون همکاری می­‌کند، این دسته از متخصصان در واقعیت وظایفی نظیر ارزیابی وضعیت مجرمان نوجوان و بزرگسال از نظر ارتکاب مجدد به جرم، همکاری با شاهدان کودک، ارزیابی صلاحیت فرد برای شهادت دادن و ارائه­‌ی شهادت حرفه­‌ای در دادگاه را بر عهده دارند.

۱۵. روان­شناس سلامت

روان­شناس سلامت به موضوعاتی مانند تاثیر روان­شناسی، زیست، گروه­‌های اجتماعی و رفتار روی سلامتی، بیماری و وضعیت عمومی فرد می‌­پردازد. تلاش او این است که سلامت بیمار به بهترین حالت ممکن برسد و سلامت جسمی و روحی او تامین شود.

بعضی از متخصصان این حوزه از طریق معاینه و درمان بیمارانی که در زمینه­‌های مختلف نیاز به کمک دارند، کار بالینی انجام می‌­دهند. انجام این وظیفه شامل روا‌ن‌­درمانی، تجویز آزمایش‌های مختلف روان­شناختی، آموزش روش‌­های مختلف مواجه شدن با شرایط به بیمار و ارائه­‌ی توضیحاتی درمورد رفتار سالم می­‌شود.

۱۶. روان­شناس سازمانی

روان­شناس سازمانی به بررسی رفتار در محیط کار مانند انتخاب بهترین کارمند برای مشاغل خاص و افزایش سودمندی کارمند می‌­پردازد. روان­شناس سازمانی از دانش خود در روان­شناسی برای طراحی پرسش­نامه استفاده می­‌کند تا متقاضیان دریافت شغل را تحت ارزیابی قرار دهد.

او همچنین وظیفه­ اجرای برنامه‌­های آموزشی برای کارمندان را برعهده دارد تا دانش و عملکرد آن­‌ها به حداکثر و آسیب و زیان به حداقل برسد. به­ علاوه، مرتبا از او خواسته می­‌شود سطح سازمانی بیزینس را مورد بررسی قرار دهد و به دنبال روش­‌هایی برای کاهش هزینه، تقویت بازدهی و افزایش رضایت و ثبات کارمندان بگردد.

روان­شناسان سازمانی با میانگین درآمد سالانه ۱۲۵ هزار دلار، پردرآمدترین دسته از روان­شناسان هستند.

۱۷. روان­شناس نظامی

روان­شناس نظامی در محیط نظامی از روان­شناسی بهره می­‌گیرد. این موارد شامل درمان سربازانی که دچار بیماری روحی یا پریشانی عاطفی هستند، تحقیق پیرامون جنبه­‌های مختلف زندگی نظامی و کمک به سربازان برای بازگشت به زندگی مدنی می­‌شود.

بعضی از روان­شناسان نظامی روی ارائه­‌ی خدمات روان­‌درمانی در شاخه­‌های مختلف نظامی تمرکز دارند ولی دسته‌­ی دیگر از دانش خود درمورد ذهن و رفتار انسان برای جذب سربازان جدید، استرس نبرد، آموزش، تصمیم‌گیری و رهبری استفاده می­‌کنند.

۱۸. روانشناس شخصیت

روانشناس شخصیت به مطالعه‌ی جنبه‌­های مختلف شخصیت و تاثیر خصوصیات فردی روی زندگی و رفتار فرد می‌پردازد. فعالان در حوزه روانشناس شخصیت به طیف گسترده‌­ای از موضوعاتی که در زندگی روزمره کاربرد دارد علاقه نشان می­‌دهند.

مثلا، روانشناس شخصیت ممکن است به این مسئله بپردازد که شخصیت چطور شکل می­‌گیرد و آیا قابل تغییر هست یا خیر. روانشناس شخصیت همچنین روی مسائلی مانند ارتباط برخی خصوصیات شخصیتی با بیماری و اختلالات خاص، تاثیر شخصیت روی تصمیم­‌گیری و عوامل مختلفی که در شکل گرفتن شخصیت نقش دارد تمرکز می­‌کند.

در این مطلب از درمانکده با مفهوم شخصیت آشنا شوید تا روانشناس شخصیت و حیطه کاری وی را بهتر بشناسید و با مراجعه به این مقاله باروانشناس شخصیت و حیطه کاری یک روانشناس شخصیت بیشتر آشنا شوید.

۱۹. روان شناس مدرسه

روان شناس مدرسه به کودکان کمک می­‌کند با مشکلات عاطفی، تحصیلی، اجتماعی و رفتاری در محیط مدرسه کنار بیایند. متخصصانی که در این رشته از روان­شناسی فعالیت دارند، نقش مهمی در نظام آموزشی ایفا می­‌کنند و معمولا با والدین، معلمان، دانش‌­آموزان و دیگر کارکنان مدرسه همکاری دارند تا اطمینان حاصل شود که محیط یادگیری سالم، امن، حمایت­گر و خلاق است.

کودکانی که با نوعی از مشکل (چه رفتاری، عاطفی یا تحصیلی) دست و پنجه نرم می­‌کنند، می­‌توانند برای پیدا کردن راه حل موثر با روان­شناس مدرسه صحبت کنند. روان­شناس مدرسه درصورت نیاز مستقیما دست به اقدام می­‌زند یا رفتار کودک را مدیریت می‌­کند یا ممکن است به دانش‌­آموزانی که نیاز به هم­‌صحبت دارند مشاوره دهد و از آن­‌ها حمایت کند.

۲۰. روانشناس اجتماعی

روانشناس اجتماعی به مطالعه­ رفتار گروهی، شامل نوع رفتار فرد در محیط اجتماعی و تاثیر گروه روی رفتار فرد، می­‌پردازد. روانشناس اجتماعی طیف گسترده‌­ای از موضوعات مانند نگرش، تعصب، ارتباط، روابط میان‌­فردی، پرخاشگری و ترغیب را بررسی می­‌کند.

بعضی از افراد فعال به عنوان روانشناس اجتماعی بخش زیادی از فعالیت خود را صرف تحقیقات اولیه می­‌کنند که هدف از آن بالا بردن آگاهی نسبت به رفتار اجتماعی است. دسته­ دیگر، از مهارت و دانش خود برای تاثیرگذاری روی رفتار انسان استفاده می­‌کنند تا گروه‌­های سالم و خلاق‌­تری داشته باشیم.

تخمین زده می­‌شود میانگین درآمد روانشناس اجتماعی طی یک سال ۸۵ هزار دلار است؛ اما اگر در سازمان دولتی مشغول به کار شود، درآمد بیشتری خواهد داشت.

جمع‌بندی

همان­طور که از توضیحات مختصر فوق برمی‌­آید، روانشناسی و روان شناس به دسته‌­های مختلف تقسیم می­‌شود که روی طیف گسترده­‌ای از رفتارهای انسان تمرکز دارند. اگر به فکر ورود به رشته­‌ی روان­شناسی هستید، باید مشخص کنید کدام حوزه مناسب شماست.

زیرا هر حوزه وظایف و آموزش‌های متفاوتی دارد؛ مثلا روانشناس شخصیت با روانشناس اجتماعی تفاوت دارد و یا حیطه کاری روانشناس بالینی با فعالیت‌های روانشناس تربیتی یکی نیست.

همچنین با مراجعه به وبسایت درمانکده می‌توانید با بهترین روانشناسان تهران از جمله روانشناس بالینی و روانشناس تربیتی و روانشناسی شخصیت در ارتباط باشید و به صورت آنلاین از ایشان نوبت بگیرید.

منبع: VeryWell

بازدیدها: 0

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *